Verenigd Koninkrijk en Noorwegen sluiten het ‘Lunna House’-akkoord en sturen Royal Marines voor permanente Arctische training, terwijl het gebied drie keer sneller opwarmt dan de rest van de aarde

Wat staat er in de Lunna House-overeenkomst?

De Lunna House-verdedigingsovereenkomst verstevigt de militaire samenwerking tussen het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen. De overeenkomst voorziet in een uitwisselbare vloot van minstens 13 Type 26-fregatten. Beide landen zullen zich richten op de bescherming van kritieke infrastructuur, zoals onderzeekabels en pijpleidingen, in de Noord-Atlantische Oceaan en de Barentszee. Daarnaast belooft het Verenigd Koninkrijk deel te nemen aan Noorse programma’s voor onbemande mijnenjacht en onderzeese oorlogsvoering.

Een belangrijk onderdeel van de afspraak is dat de Britse Royal Marines het hele jaar door in Noorwegen kunnen opereren. Voorheen lag hun training vooral in de winter, met focus op Inner Troms. Nu gaan ze ook in andere seizoenen oefenen, zodat ze sneller kunnen reageren bij crises of oorlogssituaties. De Noorse minister van Defensie, Tore O. Sandvik, zei daarover: “De mariniers, die al lang winters trainen in Inner Troms, zullen nu ook in andere seizoenen oefenen zodat ze ons snel te hulp kunnen komen als zich een crisis of oorlogssituatie voordoet.”

Camp Viking: het nieuwe Britse knooppunt

Camp Viking, gevestigd in Øverbygd, ongeveer 65 km ten zuiden van Tromsø, is het Britse operationele knooppunt in Noord-Noorwegen. Deze basis, geopend in 2023, speelt een centrale rol bij het verankeren van de VK Commando Force in het Hoge Noorden. Dit winterseizoen zullen zo’n 1 500 personeelsleden via deze faciliteit rouleren. Materieel zoals all-terrainvoertuigen en vliegtuigen van de Commando Helicopter Force zijn er ook aanwezig, waarmee de strategische mogelijkheden worden vergroot.

De troepen zullen niet alleen aanwezig zijn, maar ook meedoen aan oefeningen langs Noorse fjorden en bergen. De voorbereidingen voor “Cold Response”, de grootste militaire oefening van Noorwegen, zijn al begonnen. Die manoeuvres, gepland voor 2026, trekken tussen de 20 000 en 25 000 deelnemers uit meer dan tien landen.

Klimaatverandering en militaire gevolgen

Het Arctische gebied verandert snel door klimaatverandering. Volgens de NOAA Arctic Report Card 2024 stijgen de gemiddelde oppervlakteluchttemperaturen daar nu ongeveer drie keer sneller dan het mondiale gemiddelde. Dit fenomeen, bekend als Arctische amplificatie, heeft geleid tot een flink verlies van zee-ijs, krimpende gletsjers en meer extreme weersverschijnselen.

Militaire oefeningen brengen ook milieuproblemen met zich mee. Onderzoek beoordeeld door het Arctic Institute wijst op negatieve effecten zoals bodemverdichting en de verstoring van wilde dieren door geluid van vliegtuigen en maritieme activiteiten. Om deze effecten te beperken, hebben de Noorse strijdkrachten strengere milieuregels ingevoerd, met onder meer oefencorridors en compensatieregelingen wanneer schade optreedt.

Veiligheid en milieu in balans houden

De vraag blijft hoe je militaire aanwezigheid en milieuschade het beste kunt afwegen. Voorstanders van extra militaire inzet wijzen erop dat landen beter kunnen reageren op olierampen en reddingsoperaties naarmate het zee-ijs terugtrekt. Dat vergroot onvermijdelijk de militaire capaciteit in deze kwetsbare regio. Tegelijk brengt elke extra militaire activiteit het risico van ecologische schade met zich mee.

Geopolitieke stabiliteit en natuurbescherming moeten hand in hand gaan in het Hoge Noorden. Het is belangrijk dat veiligheidsplanners en milieuautoriteiten samenwerken om de snelle veranderingen in het Arctische gebied bij te houden. Investeringen in monitoring en het invoeren van strikte milieunormen zijn belangrijke stappen om te voorkomen dat deze regio dubbel wordt belast: eerst door klimaatverstoringen en daarna door menselijke defensieactiviteiten.